Gezocht: een goede en goedkope toezichthouder

Van commissarissen en toezichthouders wordt steeds meer gevraagd. De toenemende complexiteit van het vak vraagt om steeds meer inzet en een grotere tijdsbesteding.
Daar moet dan ook een adequate beloning tegenover staan,als je goede mensen aan wilt trekken. Een beloning in verhouding tot de beloning die het bestuur ook krijgt.

Wettelijk kader
In de (semi-) publieke sector is sinds 1 januari 2015 de Wet normering topinkomens (WNT-2) van kracht. Deze wet bepaalt de maximale vergoeding van bestuurders en toezichthouders in de sector.
In de WNT-2 zijn de honoreringsmaxima voor toezichthouders gekoppeld aan de bezoldiging van de bestuurder. De WNT-2 maximaliseert de vergoeding van leden van de Raad van Toezicht tot 10% van de voor de eigen bestuurder geldende bezoldiging en voor de voorzitter is dit 15% van deze bezoldiging exclusief BTW. Concreet betekent dit een maximale beloning van 18.000 voor gewone toezichthouders en 27.000 euro voor de voorzitter van de raad van toezicht.

Wat is nu de ratio is van van die percentages van 10 en 15%?
 In de oude wet lagen die percentages op 5 en 7.5%, maar toen waren de maximale bestuurssalarissen veel hoger. In de WNT-2 zijn de salarissen verlaagd van maximaal 230.000 naar 178.000.
De verhoging is ten dele een reactie op de verlaging van het maximale bestuurssalaris maar ook veroorzaakt door de erkenning dat er in de oude situatie te weinig rekening werd gehouden met het vele werk dat er op een toezichthouder afkomt.
In de memorie van toelichting valt te lezen dat de minister nu uitgaat van een hogere tijdsbesteding dan waar in de oude WNT rekening werd gehouden. 

Men ging toen uit van een beperkt tijdsbeslag voor de functie van twee dagdelen per maand voor gewone leden en drie dagdelen voor de voorzitter.Ofwel 8 uur per maand is ongeveer 2 uur per week. Uitgaande van een werkweek van 40 uur komt dit neer op 5%. Voor de voorzitter geldt eenzelfde redenering maar dan voor drie uur week. Dat komt neer 7.5%.

De minister stelt dat men tegenwoordig dubbel zoveel tijd kwijt is en dat daarom een verhoging van 100% gerechtvaardigd is.

Een vergeten argument is overigens ook dat de stijgende aansprakelijkheidsrisico's sinds de Meavita-uitspraak. Daarbij dient men ook nog te bedenken dat men in de (semi)publieke sector te maken heeft met een speelveld dat niet zelden wordt bepaald door grillige Haagse wensen.
Daardoor wordt de beleidsvrijheid van instellingen regelmatig drastisch overhoop gegooid door van overheidswege bedachte stelselwijzigingen en regelgeving. De huidige malaise in de thuiszorg is daarvan een goed voorbeeld.

Naleving
De overheid houdt jaarlijks een onderzoek naar de ontwikkeling van topsalarissen. Een voorbeeld daarvan is de monitor naar salarissen van topfunctionarissen in de onderwijssectoren, die voor het laatst in 2014 werd gehouden.
Daaruit blijkt dat een toezichthouder bij het MBO gemiddeld 6.000 euro verdient, bij het HBO is dat 7.000 euro en bij het wetenschappelijk onderwijs ons het 10.000. Voorwaar geen riante beloningen, te meer als men bedankt dat dit bruto-inkomsten zijn, omdat toezichthouders hierover nog inkomstenbelasting moeten betalen.
Meer recent heeft het Nederlands Centrum van Directeuren (NCD) een beloningsonderzoek gedaan met als voornaamste conclusie dat commissarissen en toezichthouders worden onderbetaald.
De voornaamste conclusies zijn:

• Gemiddeld tijdsbeslag
• RvC (beursgenoteerd): 1 dag per week
• RvC (MKB/social profit): 0.5-1 dag per 2 weken
• RvT (MKB/social profit): 0.5-1 dag per 2 weken
• RvA (MKB/social profit): 1-2 dagen per maand
• Kitchen Kabinet (MKB): 1-2 dagdelen per maand
• Indicatie vergoeding
• RvC (beursgenoteerd): voorzitter 50.000-150.000 per jaar, lid RvC 30.000-115.000 per jaar. Daarnaast opleiding, reizen, verzekering.
• RvC (MKB/social profit): voorzitter 15.000-40.000 per jaar, lid RvC 10.000-20.000 per jaar. Daarnaast opleiding, reizen, verzekering.
• RvT (MKB/social profit): voorzitter 8.000-15.000 per jaar, lid 5.000-10.000 per jaar. Daarnaast opleiding, reizen, verzekering.
• RvA (MKB/social profit): 1.000-10.000 per jaar.
• Kitchen Cabinet (MKB): 0-2.500 per jaar.

Uit het onderzoek blijkt dat bij het overgrote deel van de commissarissen een (bruto)uurloon van nog geen 30 Euro eerder regel dan uitzondering is. Dat lijkt mij niet al te veel, eerlijk gezegd, voor een functie waarvan de maatschappij zoveel verwacht.

Praktijkgeval
Recent werd ik benaderd door een onderwijsinstelling voor een functie als toezichthouder.
Het betrof een een middelgrote instelling, met rond de 8.000 leerlingen, 850 medewerkers en een omzet van circa 60 miljoen euro.
Als je het functieprofiel leest van toezichthouder bij deze instelling krijg je onwillekeurig de indruk dat het hier gaat om een zware toezichthoudende functie bij een grote onderneming.
De kwaliteitseisen, deskundigheidsmix en het persoonlijkheidsprofiel zijn nogal stevig en eigenlijk niet in verhouding tot de omvang en complexiteit van een middelgrote onderwijsinstelling.

De gemiddelde tijdsbesteding raamt men op twee dagdelen per maand, ofwel 12 dagen per jaar.
Wat mij betreft redelijk laag als ik naar de uitkomsten van het NCD-onderzoek kijkt, want daar zit men al snel op het dubbele.

De instelling zegt een marktconform tarief uit te keren en dat klinkt goed tot men in het functieprofiel ziet dat deze vergoeding 2.000 euro bedraagt.
Nu niet bepaald marktconform en ook niet bepaald aanlokkelijk.
Het is in ieder geval beneden het laagste bedrag van de NCD en komt bij een belasting van 24 dagen per jaar neer op een uurloon van rond de 10 euro (iets meer dan het minimumuurloon van 9,26 voor een werkweek van 38 uur).
Reken ik 12 dagen per jaar dan verdien ik ruim 21 euro per uur bruto.
Kortom, voor zo'n bedrag kan je beter bij de lokale Albert Heijn vakken gaan vullen.
Geen stress, geen zorgen, geen ingewikkelde problemen en weinig aansprakelijkheidsrisico.
Deze vacature heb ik dan ook aan me voorbij laten gaan.
Overigens niet alleen om het geld, maar ook omdat ik met middelbaar onderwijs weinig affiniteit heb.

Conclusie
Onze samenleving vraagt steeds meer van toezichthouders in de (semi)publieke en private sector. Vreemd genoeg, zonder daar een fatsoenlijke vergoeding voor te willen betalen.
Dat moet ergens spaak gaan lopen.
Veel goed gekwalificeerde commissarissen en toezichthouders zullen de slecht betaalde functies laten liggen en het hogerop zoeken.
Dat betekent dat men onherroepelijk met een lagere kwaliteit van toezicht te maken zal krijgen.
Je vindt nu eenmaal geen goede toezichthouder als je niet bereid bent daarvoor te betalen.

Gezien de huidige situatie betaalt men eerder voor een "vakkenvuller" dan een "zakkenvuller" zoals men commissarissen en toezichthouders vaak betitelt.
Ik weet het, die vergelijking klopt niet helemaal.
Maar de werkelijkheid is dat men niet voor goed toezicht wil betalen.

Engelse corporate governance code bijgewerkt

Vandaag heeft de Financial Reporting Council (FRC) een herziene versie van de UK corporate governance code gepubliceerd die vanaf 1 oktober 2014 in werking treedt.
Voornaamste wijzigingen zijn een verplichting tot een "viability statement" in het jaarverslag en meer aandacht voor de beloning van de top.
Voor wat het eerste betreft gaat het om een uitleg over de solvabiliteit en liquiditeit op de langere termijn (meer dan 12 maanden).
Voor wat betreft de beloning moeten ondernemingen uitleggen hoe zij er zeker van zijn dat de beloning van bestuurders zo is ontworpen dat deze het succes op de lange termijn van de onderneming bevordert.
Ik zet de belangrijkste veranderingen (vertaald) kort op een rij.

Going concern, risk management en interne beheersing

• Ondernemingen moeten expliciet vermelden of zij voor hun boekhouding het "going concern" principe hanteren en eveneens aangeven of er materiële onzekerheden spelen die dit kunnen beïnvloeden;
• Ook moeten zij grondig hun belangrijkste risico's inventariseren en uitleggen hoe deze worden beheerst of gereduceerd;
• Zij moeten vermelden of zij geloven dat ze hun activiteiten kunnen voortzetten en aan hun verplichtingen kunnen voldoen, rekening houdend met hun huidige positie en de belangrijkste risico's, daarbij vermelden over welke periode dit gaat en waarom zij denken dat hun bewering geloofwaardig is. Er wordt verwacht dat de periode waarvoor deze uitlegt geldt langer is dan 12 maanden. (commentaar RP: dit is de eerder aangeven "viability statement");
• Ondernemingen moeten hun risicomanagement en interne beheersingssystemen monitoren en tenminste een keer per jaar de effectiviteit ervan beoordelen en daarover rapporteren in het jaarverslag.

Beloning

• Er wordt meer nadruk gelegd op het verkrijgen van zekerheid dat het beloningsbeleid zodanig is ontworpen dat het lange termijn beleid van de onderneming daardoor wordt ondersteund. De voornaamste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de beloningscommissie van de niet uitvoerend bestuurders;
• Er moeten regelingen zijn die bereiken dat men een variabele beloning kan terugvorderen of uitstellen indien gewenst. Tevens moeten er adequate termijnen zijn voor het vasthouden en uitoefenen van de voor deze beloningen toegekende rechten.

Betrokken aandeelhouders

• Ondernemingen moeten bij de publicatie van de verslagen van de algemene vergadering van aandeelhouders uitleggen hoe zij de dialoog aangaan met aandeelhouders als een belangrijk deel van hen heeft tegengestemd bij een agendapunt.

Andere zaken
Verder vraag de FRC aandacht in de code voor de rol van de board voor het zetten van de "tone at the top" als het gaat om cultuur en waarden van de onderneming.
Ook wordt aandacht gevraagd voor voldoende diversiteit in de board met betrekking tot ras en geslacht.
Naast de herzien code publiceert de FRC ook nog een drietal hieraan gerelateerde documenten:

• Guidance on Risk Management and Internal Control and Related Financial and Business Reporting
• Guidance for Directors of Banks on Solvency and Liquidity Risk Management and the Going Concern Basis of Accounting
• Revised Auditing Standards (extracts) – ISAs (UK and Ireland) 260, 570 and 700

Een gedetailleerd overzicht van de wijzigingen ten opzochten van de vorige versie van de code is te vinden in de bijlage van een zgn. Feedback Statement over de uitkomsten van de consultatie over de voorgenomen wijzigingen.

Naschrift
Gemiddeld eens in de 2 jaar worden er in Engeland wijzigingen aangebracht in de gedragscode voor de beursgenoteerde ondernemingen. Dat  betekent in ieder geval dat deze actueel is en met de laatste inzichten rekening houdt. Als we bedenken dat in ons land de laatste wijzigingen in de Nederlandse Corporate Governance Code dateren uit 2008 (met gang van 1 januari 2009), dan kunnen we in ieder geval constateren dat men in het Verenigd Koninkrijk wat sneller is met de gewenste aanpassingen dan in ons land.
Of dat nu een slechte zaak is waag ik te betwijfelen. Ook in het Verenigd Koninkrijk begint men steeds meer te lijden onder de ziekte van de toenemende "codeïtus".
Anders geformuleerd: de onbedwingbare neiging van monitoringcommissies om steeds weer met nieuwe voorschriften en regels te komen. Je functioneert in het huidige tijdsbestek als commissie blijkbaar net goed als je niet steeds weer met iets nieuws komt.
Ook de Engelse gedragscode groeit steeds meer in omvang en of dat een goed zaak is betwijfel ik oprecht.
De voorgestelde wijzigingen zijn nu niet echt als een aanmerkelijke verbetering te bestempelen. Het heeft er ook in het Verenigd Koninkrijk alle schijn van, dat een goedbedoelende commissie zich weer eens buigt over de vraag wat er beter zou kunnen. Vervolgens worden daarvoor voorstellen gelanceerd in een consultatie waarop allerlei stakeholders kunnen reageren. De commissie beoordeelt vervolgens deze reacties vanuit de opstelling draagt dit bij aan onze mening of niet. U mag raden wat de uitkomst van deze beraadslaging is. We nemen mee wat ons past en de rest wijzen we af. Overigens is een consultatie natuurlijk ook vaak voor betrokkenen een exercitie voor de publieke bühne. Je kijkt wel uit om in het openbaar een voorstel van de commissie af te wijzen want dan wek je de indruk niet mee te willen werken.
U merkt het al, ik ben geen grote fan van zogenaamde zelfregulering middels door de overheid benoemde "regelneef" commissies.

Toenemende regelgeving in de vorm van principes en "best practices" verminderen naar mijn mening de ruimte voor eigen inbreng van ondernemingen. Het inrichten van goede corporate governance van ondernemingen is en blijft maatwerk.
Dat alles neemt niet weg dat onze Nederlandse monitoringcommissie ongetwijfeld met het werk van de Engelse collega's rekening zal houden.
Ongetwijfeld betekent dat ook "meer regels en best practices'.
Tenslotte nog dit, ik ben geen tegenstander van een gedragscode voor corporate governance.
Ik verzet me alleen tegen het huidige systeem van vaste commissies die zich hiermee bezighouden.
Ik geloof veel meer in een benadering zoals toen door de commissie Tabaksblat werd gevolgd.
Een eenmalige commissie, samengesteld uit vertegenwoordigers vaan de belangrijkste stakeholders die zich eens in de vijf jaar buigt over het vraagstuk van een goede, actuele en gedragen gedragscode.
Wat mij betreft blijven de "schragende partijen" uit de eindrapportage van de commissie Streppel en het werkprogramma 2014 van de monitoringcommissie veel te veel uit beeld in de huidige opzet.

Wettelijk toezicht op vrijwillige gedragscodes?

Is toezicht nodig?
Het toezicht op de verklaringen inzake corporate governance die bedrijven publiceren lijkt te wensen over te laten. Althans dat valt te lezen in Groenboek over het EU-kader inzake corporate governance dat in 2011 werd gepubliceerd. Overigens ontbreekt empirisch bewijs voor deze bewering, maar wordt volstaan met het argument dat beleggers weinig actie ondernemen, ook zonder dit te staven.

Volgens dat rapport . . "zijn er maar weinig lidstaten waar overheidsinstanties of gespecialiseerde instanties controleren of de verstrekte gegevens (in het bijzonder de toelichtingen) volledig zijn."

“Naleven of motiveren” zou veel beter kunnen functioneren als de toezichthoudende instanties, zoals effectentoezichthouders, aandelenbeurzen of andere autoriteiten63, gemachtigd zouden worden te controleren of de beschikbare gegevens (in het bijzonder de toelichtingen) voldoende informatief en volledig zijn."

Vervolgens wordt de volgende vraag gesteld in het Groenboek

25. Bent u het ermee eens dat de toezichthoudende instanties moeten worden gemachtigd de informatiekwaliteit van de toelichtingen in de verklaringen inzake corporate governance te controleren en ondernemingen zo nodig te verplichten de toelichtingen aan te vullen? Zo ja, welke rol moeten zij precies hebben?

 Nu wil het niet hebben over het schijnbare gemak waarmee eurocommissaris Barnier, verantwoordelijk voor het Groenboek, tot ondoordachte conclusies komt. Ik vind de vraag wel interessant of  toezichthoudende instanties (AFM, aandelenbeurzen of andere autoriteiten)  gemachtigd zouden moeten worden te controleren of de beschikbare gegevens voldoende informatief en volledig zijn.
Daarom zet ik de antwoorden op deze vraag van Engeland, Duitsland en ook Nederland voor u op een rij.

Het antwoord van Engeland
Dit land is tegen toezicht met als argument dat een beoordeling van de toelichting waarom een regel uit een corporate governance niet werd gevolgd het beste kan worden overgelaten aan de kapitaalmarkt en aan aandeelhouders. Het zijn uiteindelijk de aandeelhouders die vaststellen of de uitleg voldoende informatie bevat waarom een onderneming niet volledig aan bepalingen uit de gedragscode voldoet.
Overheid of wetgevers moeten niet in de relatie tussen aandeelhouders en de onderneming treden. Daarom kunnen toezichthouders de rol niet overnemen om de kwaliteit van de verklaringen te controleren. Evenmin kan de informatie over "pas toe of leg uit" onder juridische dwang worden gebracht.
Het is beter als men niet kiest voor toezicht maar voor "guidance' of te wel een leidraad, kaders, advies, richtsnoeren e.d. van gezaghebbende instanties.

Het antwoord van Duitsland
Ook dit land is de mening toegedaan dat toezicht niet nodig is en dat de markt zijn werk moet doen.
Net als wij kent Duitsland een systeem met een gedragscode voor beursgenoteerde ondernemingen waarin "pas toe of leg uit" wordt gehanteerd. Volgens Duitsland is het grondprincipe van deze benadering dat niet-verplichte statutaire regelingen worden ontwikkeld door de ondernemingen zelf, \Dat betekent ook dat de naleving onderhevig is aan de tucht van de kapitaalmarkt.
De markt beoordeelt de verklaringen en trekt daar conclusies uit. Zij de verklaringen niet overtuigend of incompleet dan zal de markt zijn conclusies trekken (lees: heeft effect op de beurskoers).

Een ander argument tegen toezicht is dat de Duitsers stellen dat het geld kost en dat toezicht bijzonder terughoudend moet worden uitgevoerd en op basis van een uniforme standaard. Dat laatste leidt tot het risico dat er een ongewenste standaardisatie van "pas toe of leg uit" verklaringen zal gaan optreden. De verklaring hiervoor is dat een toezichthouder bekend zou moeten maken welke verklaringen acceptabel zijn en in welke vorm, Het gevolg daarvan zou zijn dat ondernemingen dit soort uitleg steeds verder gaan formaliseren en standaardiseren.

Het antwoord van Nederland
Ons land heeft 31 mei 2011 zijn reactie gegeven (Kamerstuk 22 112, nr. 1181).
Het kabinet zegt daarin o.a:

"De verplichting om over de naleving van de code in het jaarverslag verantwoording af te leggen, is wettelijk verankerd. Daarnaast is voorzien in de monitoring van de naleving van de code. Daartoe heeft het kabinet de Monitoring Commissie Corporate Governance Code ingesteld. De monitoring commissie brengt ten minste eenmaal per jaar rapport uit over de naleving van de code. Naast de monitoring door de genoemde commissie, houdt de Autoriteit Financiële Markten toezicht op de aanwezigheid van de mededelingen over de code in het jaarverslag en de consistentie van de mededelingen ten opzichte van de financiële gegevens. Er is geen aanleiding voor de aanpassing van het bestaande systeem."

Nu wordt het interessant want naar mijn mening geeft onze regering hiermee niet echt een helder antwoord op de vragen van de Europese Commissie. In feite wordt volstaan met het zeggen dat wij een wettelijke verplichting hebben tot naleving en een wettelijk ingesteld toezichthoudende instantie.
Enige uitleg en argumentatie hiervoor is niet gegeven, maar daarmee wijken wij wel af van de opvattingen van Engeland en Duitsland.
De vraag is waarom?
Dat heeft denk ik alles te maken met onze eigen ervaringen met naleving van onze vorige gedragscode en de daaruit resulterende de taakopdracht van de Monitoring Commissie.
Voor wat betreft de uitvoering van het toezicht wijken wij bovendien ook af van de denkwijze van de Engelsen in de manier waarop deze commissie hiermee te werk gaat.

De historie  van naleving
 De eerlijkheid gebied te zeggen dat het met de vrijwillige naleving van een corporate governance code in Nederland slecht is gesteld. In hoofdstuk 14 van mijn boek "Grondslagen van Corporate Governance' besteed ik hieraan uitgebreid aandacht. Ik citeer:

"De veertig aanbevelingen van de Commissie Peters uit 1997 werden maar slecht gevolgd. Onderzoek in 1998 en 2002 wees uit dat ondernemingen en beleggers nog maar weinig hebben gebakken van een verbetering van het ondernemingsbestuur. Verzuchtend schrijft Peters . . . “Wat is het toch dat de leidinggevenden en toezichthouders van beursfondsen – en hun adviseurs – zo terughoudend maakt ten aanzien van de in de maatschappij levende wensen over transparantie en verantwoording?”
Zelfregulering en vrijbljvendheid zien de rapporteurs van de Commissie Peters als belangrijke verklaringen waarom er zo weinig terecht is gekomen van de aanbevelingen uit 1997.
Tevens maken professionele beleggers (verzekeraars, banken en pensioenfondsen) onvoldoende gebruik van hun aandeelhoudersrechten. Het wetgevende traject is volgens Peters dus effectiever geweest dan het “vrijwillige” traject van de code. Toch is er een wens om weer te proberen via een nieuwe code resultaat te boeken en is er door minister Hoogervorst van Financiën een nieuwe commissie ingesteld onder leiding van de heer Tabaksblat, die het initiatief moet nemen om tot een nieuwe code te komen. "

Hieruit blijkt in ieder geval dat vrijwillige naleving en de tucht van de markt voor ons land niet heeft gewerkt. Toegegeven, dat was een geheel andere tijd en er waren toen ook nog geen grote boekhoudschandalen en of beursschandalen. In ieder geval is er bij de nieuwe gedragscode van Tabaksblat in 2004 tegelijkertijd besloten om een wettelijke verplichting tot naleving vast te leggen en een commissie in te stellen die daarop toeziet.

Taakopdracht Monitoring Commissie Corporate Governance
Volgens het besluit van 6 december 2004 (Staatscourant nr. 241 van 14 december 2004), heeft de Commissie tot taak de actualiteit en de bruikbaarheid van de corporate governance gedragscode te bevorderen (art. 2). In art. 3 staat te lezen dat de Commissie dat doet door onder meer:

• het tenminste jaarlijks inventariseren op welke en in welke mate de voorschriften van de gedragscode worden nageleefd;
• zich op de hoogte stellen van internationale ontwikkelingen en gebruiken op het terrein van corporate governance met het oog op convergentie van nationale codes;
• het signaleren van leemtes en onduidelijkheden.

In de toelichting staat verder te lezen dat de Commissie de mate van naleving van de code zou moeten volgen en eventuele onduidelijkheden moeten signaleren. De reden is . . "De wettelijke plicht tot het aangeven in hoeverre de code wordt nageleefd veronderstelt immers een zekere procedure om de code te actualiseren naar aanleiding van maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen op de kapitaalmarkt. Moeten blijven uitleggen waarom beursgenoteerde vennootschappen afwijken van een ernstig verouderde code is niet zinvol."

Hier zien we de argumentatie om in tegenstelling tot de Engelsen en Duitsers wel te kiezen voor toezicht. Het gaat immers niet alleen om de mate naleving maar ook om actualisering van de code en het signaleren van leemtes en onduidelijkheden. Dat is een andere invalshoek dan louter en alleen toezicht houden op naleving.
Daar staat tegenover dat de Engelsen een soortgelijk mechanisme kennen door van tijd tot tijd een commissie in te stellen die tijdelijk een soortgelijke taak heeft als de monitoring commissie.
Hoe staat het dan met het genoemde risico door de Duitsers van standaardisering en formalisering?

Hoe toets je naleving?
De monitoring commissie stelt zelf in haar rapportage over 2011 dat de betekenis die door haar wordt toegekend aan de term ‘naleven’ ruimer dan de betekenis die hieraan toegekend wordt in de nota van toelichting op het door mij geciteerde artikel 3. In die toelichting wordt onder ‘naleven’ het strikt volgen van een bepaling verstaan en onder ‘toepassen’ het strikt volgen van een bepaalde best practice dan wel het geven van uitleg in geval van afwijking.

Volgens de Monitoring Commissie wordt "er ‘toegepast’ als een bepaling strikt wordt gevolgd. Het begrip ‘naleven’ omvat zowel (i) het toepassen van een bepaling, maar ook (ii) het niet-toepassen met gemotiveerde uitleg. Als deze uitleg ontbreekt wordt niet nageleefd.

De mogelijkheid tot het geven van uitleg maakt de naleving van de Code echter niet ‘vrijblijvend’. Elke uitleg moet goed worden onderbouwd. Zoals uit dit rapport zal blijken, vindt de Commissie sommige vormen van uitleg over niet-toepassing niet acceptabel en kwalificeert zij deze uitleg als ‘niet-naleving’."

Het is wat mij betreft de vraag of de commissie met die ruimere interpretatie van naleven niet feitelijk haar boekje te buiten gaat. De reden hiervoor is dat door deze ruimere interpretatie het accent van het taakopvatting van de commissie naar mijn mening meer de kant op gaat van "toetsen' dan van inventariseren. De commissie geeft dat ook impliciet aan door te spreken van monitoring van de naleving in plaats van te onderzoeken. In hoofdstuk 3. "Onderzoek naar kwaliteit van de uitleg" zien we dat de commissie zich heel nadrukkelijk bezighoudt met de vraag of de gegeven uitleg wel ondernemings-specifiek genoeg is en voldoende gemotiveerd. Daarbij moet bedacht worden dat er in onze Nederlandse Corporate Governance Code sprake is van nogal veel "best pratices' in vergelijking met de gedragscodes in andere landen.

Kortom als je jezelf een ruimere taakopdracht toedeelt en toetst aan de hand een vrij gedetailleerde voorschriften in de vorm van "best practices', loop je dan niet steeds meer het risico waar de Duitsers zo bang voor zijn? Dat van verdergaande standaardisering en formalisering.

Conclusie

Ik ben er nog niet uit welke benadering nu beter is. Die van de markt zijn werk laten doen, zonder een wettelijk ingesteld toezichthoudend orgaan of de Nederlandse benadering.

Dat de markt inmiddels zijn werk doet kan niet ontkend worden. We leven nu eenmaal in andere tijden dan die van de Commissie Peters. De markt is geteisterd door boekhoudschandalen en de financiële crisis. Er is bij ondernemingen veel aandacht voor behoorlijk ondernemingsbestuur en het vrijwillig voldoen aan allerlei gedragscodes. Daarbij komt dat veel beleggers nu wel degelijk oog hebben voor een goede corporate governance bij de ondernemingen waarin zij beleggen.

De vraag blijft dan waarom wij in Nederland kiezen voor een systeem dat afwijkt van dat van Engeland en Duitsland. De vraag blijft ook of wij dan niet de risico's gaan lopen die door onze Duitse buren zo nadrukkelijk worden gesignaleerd.

De toekomst zal het leren, maar ik ben benieuwd naar uw commentaar.