Evaluatiecommissie Nationalisatie SNS Reaal

Het vorige week verschenen rapport van de evaluatiecommissie Frijns-Hoekstra heeft in de media ruimschoots aandacht gekregen.
Samenvattend is de commissie uiterst negatief over het toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB) en ook het ministerie van Financiën krijgt stevige kritiek.
DNB had SNS Reaal te lichvaardig toestemming gegeven voor de overname van Bouwfonds Property Finance en de verklaringen van geen bezwaar niet mogen verstrekken.
Het rapport bevestigt het beeld dat het toezicht op het Nederlandse bankwezen ernstig te wensen overliet. Eerder al stelde de commissie Scheltema dat de toezichthouder nooit een bankvergunning had mogen geven aan het nu failliete DSB Bank. De eerdere handelwijze van DNB bij de overname van ABN Amro en het debacle bij IceSave zorgde eveneens al voor veel ophef.
Financiën heeft nagelaten om schoon schip te maken toen het in 2008 staatssteun verleende aan SNS Reaal. Het ministerie had harde eisen moeten stellen aan SNS als voorwaarde voor staatssteun. Daardoor kwam de bank-verzekeraar steeds verder in de problemen wat uiteindelijk onontkoombaar tot de nationalisatie van een jaar geleden moest leiden.
De commissie zegt dat zowel DNB als Financiën te laat in actie zijn gekomen en te laat contact met de Europese Commissie hebben gezocht.

Het management
Wat in de media veel minder aandacht heeft gekregen is de rol van het management en de raad van commissarissen van SNS Reaal.
Na de beursgang in 2006 is de bank-verzekeraar met een ongekende reeks acquisities begonnen onder leiding van de ambitieuze raad van bestuur.
In rap tempo werd Bouwfonds Property Finance overgenomen van ABN Amro. Daarna werd Regio Bank gekocht. In 2007 werden Axa, Winterthur, DBV, Zwitserleven en Swiss Life België ingelijfd.
In 2008 kwam de financiële crisis en kwam de groep snel in zwaar weer terecht.
Eind oktober 2008 moest al staatssteun worden aangevraagd.

Je kunt je met recht afvragen of SNS niet al te hard van stapel liep omdat al deze aankopen in de bestaande organisatie moesten worden geïntegreerd.
Daarbij werd de solvabiliteitspositie van SNS historisch laag en was het risicoprofiel van de verzekeringstak juist hoger geworden door de vele grote acquisities.
Dat weerhield de top van SNS er overigens niet van om in oktober 2008 de wens te uiten om delen van Fortis over te nemen die door de staat waren gekocht. Twee weken later werd staatssteun aangevraagd.
Het is wel duidelijk dat het management een veel te grote broek heeft aangetrokken en te weinig kapitaal had om alle aankopen te financieren.

Over de raad van commissarissen zegt de evaluatiecommissie weinig tot niets.
In het rapport is niet te vinden of de raad het bestuur voldoende tegenwicht heeft geboden bij de niet aflatende stroom van acquisities.
Wie tussen de regels doorleest ziet wel dat commissarissen er te weinig bovenop zaten en zich vaak met een kluitje in het riet lieten sturen door het bestuur..
Al met al reden genoeg om een enquêteprocedure naar wanbeleid aan te vragen bij de Ondernemingskamer.

Trustee?
Opvallend is dat de commissie aanbeveelt een overheidstrustee te benoemen. Volgens de commissie is een overheidscommissaris "ineffectief' gebleken.
Overheidscommissarissen hebben een onmogelijke positie omdat zij volgens de wet het belang van de vennootschap moeten dienen en niet zozeer het publieke belang. De commissie is overigens wel van mening dat de betrokken commissarissen zich hiervoor goed hebben ingezet (zie pagina 330).
In het Financieele Dagblad zegt commissielid Frijns daarover . . 'Wij stellen daarom voor de zaken in de toekomst te scheiden. Een trustee om de voortgang van de herstructurering te bewaken. En een overheidscommissaris die de belangen van de grootaandeelhouder bewaakt',

Het is een opvallende constatering van de commissie. Er blijkt uit het onderzoek helemaal niet of de door de overheid benoemde commissarissen op dit punt nadrukkelijk gefaald hebben.
Evenmin kan ik de conclusie delen dat als commissarissen het belang van de vennootschap dienen dat in strijd zou zijn met het publieke belang. Het is toch immers in het belang van de vennootschap om de voorwaarden voor staatssteun na te leven?

Ook is het merkwaardig dat de commissie niet goed uitlegt in het rapport wat een overheidstrustee nu is. In de lijst van afkortingen en begrippen in bijlage 2 is er evenmin definitie van gegeven.

Daarbij is de trustee een rechtsfiguur die ons ondernemingsrecht niet kent.

Misschien dat de heer Frijns tot deze vondst is gekomen omdat hij van 2007 tot 2009 voor de Europese Commissie monitoring trustee was bij Fortis/ABN Amro.

De figuur van monitoring trustee gebruikt de Europese commissie vaker, zoals bijvoorbeeld bij de schikking met Google en Microsoft.

Het aanstellen van een onafhankelijke trustee, met als taak toe te zien op de naleving van de met de Europese commissie overeengekomen voorwaarden, is een middel voor de commissie om er zeker van te zijn dat de nakoming in de praktijk wordt gerealiseerd.

Als ik het voorstel van de evaluatiecommissie goed begrijp zal bij staatssteun het ministerie als extra voorwaarde eisen dat een dergelijke monitoring trustee door de ontvangende partij wordt aangesteld.

Dan moet de trustee wel een helder mandaat hebben en moet er ook sprake zijn van een herstelplan.

Het is aardig bedacht maar ik ben er niet echt blij mee.

Een van de voorwaarden voor de staatsteun was nu juist dat de Staat twee extra leden in de raad van commissarissen zou mogen benoemen, met extra bevoegdheden. Het is mij niet bekend waarop de kandidaten werden geselecteerd, maar duidelijk uit het rapport van de commissie is wel dat voormalige politici hoog scoorden, vanuit de gedachte dat er een representatieve vertegenwoordiging naar partijpolitieke achtergrond moest worden gevonden (pag. 54).
Een vreemde gedachte want je zou toch denken dat het ministerie bancaire bekwaamheid i.p.v. politieke kleur voorop zou stellen. Even vreemd is de belangstelling van voormalig politici want die hebben dacht ik niet de ervaring die nodig is om een rol als commissaris in het (financiële) bedrijfsleven te vervullen.

Ook is het merkwaardig om in het rapport te lezen dat de aanwezigheid van twee overheidscommissarissen in het begin moeilijk verliep. Helemaal opvallend is dat de nieuwe president-commissaris Zwartendijk hen zag als commissarissen met een opdracht en een achterban. Sterker nog, als ze gebruik zouden maken van hun vetorecht zou hij aftreden!!
Blijkbaar begrijpt hij niet dat hij als commissaris namens de aandeelhouders optreedt en dat is in dit geval de Staat.
Blijkbaar begrijpt hij ook niet dat een dergelijk dreigement indruist tegen alle regels van behoorlijk ondernemingsbestuur.
Wat de reactie van de overheidscommissarissen hierop was is evenmin duidelijk.
Hebben ze berust of hebben ze hun tanden laten zien?
Bedenkt daarbij dat deze twee overleg hebben met de enige aandeelhouder en dat deze, ook al is SNS Reaal een structuurvennootschap, aanzienlijke macht heeft.

Is over dit dreigement van de voorzitter binnen de raad van commissarissen gesproken en wat was de uitkomst van dit overleg?
We weten het niet, maar het is wel van belang, dat nergens goed zichtbaar is in het rapport hoe de twee overheidscommissarissen hebben gefunctioneerd en wat hun bijdrage was in de besluitvorming. Behoudens dat er enkele malen gewag wordt gemaakt van een overleg van deze commissarissen met het ministerie, waarin deze hun zorgen uiten. Daarbij wordt er ook enkele malen gemeld dat deze commissarissen van hun gesprekken verslag uitbrengen aan de hele raad van commissarissen van SNS Reaal.
Daarom is niet goed zichtbaar of overheidscommissarissen Wijngaarden en Insinger er al of niet in zijn geslaagd om hun taak als overheidscommissaris goed te vervullen.
Dat is van belang want ik vind de conclusie van de commissie dat er dan maar een overheidstrustee moet komen slecht onderbouwd.

Conclusie

Wat ik nog niet goed zie is de toegevoegde waarde van een trustee t.o.v. een overheidscommissaris.

Er wordt veel te gemakkelijk gedacht dat als deze het belang van de vennootschap in het oog moet houden, dat ten koste gaat van het publieke belang.

Men vergeet daarbij dat de vennootschap rekening dient  te houden met de belangen van de stakeholders (waaronder de overheid als enige aandeelhouder maar ook als verlener van staatssteun).

Een beetje commissaris kan hiermee wel uit de voeten dacht ik zo en moet in staat zijn zijn mede-commissarissen en het bestuur daarvan te overtuigen.
De overheidstrustee als onafhankelijke waarnemer voegt niets toe t.o.v. een goed functionerende overheidscommissaris. Behalve als deze niet goed functioneert, maar dan is vervangen beter dan weer een nieuwe toezichtstructuur bedenken.
Anders gezegd: de commissaris is de ideale "monitoring trustee" voor de aandeelhouders. 

Onteigeningsbesluit SNS terecht oordeelt Raad van State

Zoals verwacht heeft de Raad van State vandaag de nationalisering van SNS Reaal goedgekeurd.
In een grondige en lange uitspraak van 21 pagina's concludeert de Raad verder dat aandeelhouders, de houders van achtergestelde obligaties en de houders van participatiecertificaten terecht zijn onteigend. De Raad oordeelt :
. . ."dat de minister zich op het standpunt heeft mogen stellen dat de stabiliteit van het financiële stelsel ernstig en onmiddellijk in gevaar was door de situatie waarin SNS Reaal en SNS Bank zich bevonden en de minister derhalve bevoegd was om met het oog op de stabiliteit van dat stelsel te besluiten tot onteigening van vermogensbestanddelen van SNS Reaal en SNS Bank en onteigening van door of met medewerking van die ondernemingen uitgegeven effecten."

Dat geldt evenzeer voor achtergestelde onderhandse leningen zoals die van de FNV.
De houders van de onderhandse leningen waren van mening dat de minister ten onrechte deze schulden heeft onteigend. Daartoe hebben zij in dit verband aangevoerd dat onder vermogensbestanddelen uitsluitend activa vallen. Daarbij heeft de FNV aangevoerd dat de achterstelling in de overeenkomst tussen SNS Reaal en FNV slechts opgenomen is met als doel dat SNS Reaal met het oog op haar solvabiliteit de nog niet afgeloste termijnen tot haar garantievermogen kon rekenen.
De Raad is echter van mening dat Artikel 6:2 van de Wft bepaalt dat onteigend kunnen worden ‘vermogensbestanddelen van de betrokken onderneming’ en ‘door of met medewerking van die onderneming uitgegeven effecten’. Uit de memorie van toelichting bij deze bepaling (Kamerstukken II 2011/2012, 33 059, nr. 3, blz. 68) blijkt dat onder vermogensbestanddelen zowel passiva als activa moeten worden verstaan. Voor wat betreft de claim van de FNV:

". . . wordt overwogen, dat daargelaten hetgeen is aangevoerd over de bedoeling van de in de overeenkomst met SNS REAAL opgenomen achterstelling, de minister bij de uitwerking van de onteigening mocht uitgaan van de bewoordingen van de overeenkomst. Gegeven de niet onredelijk geachte keuze van de minister om binnen een bepaalde categorie geen onderscheid tussen bepaalde partijen te maken, is de minister niet ten onrechte overgegaan tot onteigening van de onderhandse lening tussen SNS REAAL en de FNV. Het betoog van de FNV faalt derhalve ook."

Opmerkelijk is ook dat de Raad van mening is dat de minister ten onrechte mogelijke claims door houders van effecten vanwege een mogelijk onrechtmatige daad van van SNS Reaal of SNS Bank heeft onteigend.
Volgens de minister is het niet aanvaardbaar dat beleggers langs die weg alsnog een deel van hun verliezen zouden kunnen compenseren, nu dit bij een faillissement van SNS Reaal en SNS Bank waarschijnlijk ook niet mogelijk zou zijn geweest.
De Raad oordeelt daarover:

"Door evenbedoelde verplichtingen en aansprakelijkheden toch te onteigenen, heeft de minister niet in overeenstemming gehandeld met de door hem gemaakte keuze om concurrente vorderingen in beginsel buiten de onteigening te houden. Met de onteigening van voormelde verplichtingen en aansprakelijkheden maakt de minister bovendien binnen de concurrente vorderingen een onderscheid tussen de vorderingen van de onteigende aandeel- en obligatiehouders en die van anderen, hetgeen evenmin in overeenstemming is met zijn keuze om binnen een bepaalde categorie geen onderscheid tussen verschillende partijen te maken. Dat dit volgens de minister noodzakelijk is om te voorkomen dat de onteigende aandeel- en obligatiehouders hun koersverlies en beleggersrisico alsnog zouden kunnen afwentelen op de Staat of SNS Reaal, noopt niet tot een ander oordeel. Een vordering uit hoofde van verplichtingen en aansprakelijkheden, onder meer uit onrechtmatige daad, heeft een wezenlijk ander karakter dan een aanspraak op schadeloosstelling wegens onteigening van effecten. 

 Deze uitspraak betekent dat aandeel- en obligatiehouders naar de Ondernemingskamer kunnen om een onderzoek naar wanbeleid te vragen. Dijsselbloem onteigende de claims om als enig aandeelhouder van SNS Reaal niet te hoeven opdraaien voor latere schadevergoedingen.
Het vonnis sluit aan bij de verwachting die ik al in eerder weblog weergaf.
Kortom een uitspraak waar weinig op valt af te dingen.
Dat kan ook niet, want tegen de uitspraak is geen beroep mogelijk.
Nu is de minister weer aan zet, want deze zal binnen zeven dagen een aanbod tot schadeloosstelling moeten doen aan gedupeerde beleggers.
Die zal niet hoog uitvallen, want minister Dijsselbloem heeft al laten weten dat dat het aangeboden bedrag nihil zal zijn.
Daarna zal de Ondernemingskamer binnen vier weken de uiteindelijke schadeloosstelling moeten vaststellen.

SNS en de Interventiewet

Komende vrijdag is de zitting bij de Raad van State over de vraag of de onteigening van de bankverzekeraar SNS Reaal wel terecht was. Er liggen inmiddels ruim 400 klachten bij de Raad, maar het is nog niet zeker of die ook allemaal tot beroepsschriften komen.
De kans op succes wordt door juristen gering geacht. De Raad van State toetst het besluit alleen marginaal, ofwel of minister Dijsselbloem in redelijkheid tot zijn besluit is gekomen. Wie het onteigeningsbesluit leest, kan tot geen andere conclusie komen dan dat de gang naar nationalisatie uitermate grondig en goed is beargumenteerd.
Omdat dit de eerste keer is dat de wet wordt toegepast is het desondanks uitermate goed om dat besluit nog eens grondig te laten toetsen.

Daarbij is deze procedure het begin van een lange juridische weg naar financiële genoegdoening. Iedere gedupeerde die een schadeclaim overweegt tegen SNS moet zich bij de Raad van State melden. Anders kom je niet in aanmerking voor vervolgprocedures bij bijvoorbeeld de Ondernemingskamer.
De minister moet nog een formeel bod doen op de aandelen nadat de Raad van State heeft gesproken en dat bod moet worden voorgelegd aan de Ondernemingskamer.
Als de ondernemingskamer het niet eens is met de prijs die de minister noemt, dan stelt zij een andere prijs vast, waar de minister zich vervolgens aan moet houden.

Tenslotte is de zitting van belang om te proberen de beschikking van de minister op onderdelen terug te draaien of bij te stellen.
Ik neem aan dat het vooral overwegingen 52 en 55 uit het beschikkingsbesluit betreft.
Overweging 52 betreft het besluit om onderhandse leningen van in totaal 76 miljoen euro over te hevelen naar een stichting zonder kapitaal via een curieuze constructie. Niet de leningen zelf, maar de daarmee corresponderende (passieve) vermogensbestanddelen van SNS Reaal en SNS Bank worden onteigend. De vraag is of reguliere verplichtingen op deze manier kunnen worden overgeheveld naar een "lege huls" zonder instemming van de schuldeiser. Voor de juristen onder ons, dat ruikt naar paulianeus handelen. In lekentermen betekent dit het met voorbedachte rade voortrekken van een crediteur voor het doen van een (af)betaling. Dat is niet toegestaan omdat als een onderneming zijn schulden niet meer kan betalen, de schuldeisers naar rato van de vordering worden betaald.
Met name de FNV is hierover boos, want die hadden ooit een lening van 400 miljoen gulden verstrekt, waarop nog 20 miljoen euro is terug te betalen. Dat geld zijn ze nu kwijt.

Overweging 55 uit het besluit komt er op neer dat de minister alle mogelijke en toekomstige vorderingen van effectenbezitters op SNS Reaal en SNS Bank wil onteigenen. Op die manier wil de minister voorkomen dat hij naast een gewone compensatie ook nog een schadevergoeding moet betalen wegens vroeger wanbeleid bij SNS. De minister vindt dat onterecht omdat beleggers op deze wijze alsnog een vergoeding van hun verlies zouden kunnen realiseren. Een merkwaardige redenering, want daarmee sluit je de wettelijke mogelijkheid uit dat gedupeerde aandeelhouders toch een deel van de (onterechte) schade zouden kunnen claimen.

Enquete?
Voor de aandeelhouders is er ook nog de mogelijkheid om een enquete procedure in te stellen bij de Ondernemingskamer. De feiten zoals die in het Interventiebesluit worden geschetst bieden daarvoor de mogelijkheid, want het heeft er alle schijn van dat er reden is om te twijfelen aan juist beleid bij SNS.
Een mogelijk onbedoeld gevolg van de nationalisatie is dat de voormalige aandeelhouders geen aandeelhouders meer zijn en een dergelijke procedure niet kunnen starten. De enige die dat kan is de Staat die nu alle aandelen in bezit heeft. De VEB maakt zich hier nogal boos over en dat lijkt me niet geheel onterecht.
Je kunt echter aannemen dat de Staat er ook belang bij heeft om de Ondernemingskamer onderzoek te laten doen, want dat kan de basis vormen voor een schadevergoedingsprocedures tegen (voormalige) bestuurders en commissarissen.
Daarbij hebben de vennootschap zelf, de advocaat-generaal bij het Gerechtshof Amsterdam en de betrokken werknemersorganisaties nog het recht op het aanvragen van een dergelijke procedure.
Dat onderzoek komt er dan ook wel, denk ik.

Nationalisatie SNS: weer een systeemfout?

Bank-verzekeraar SNS Reaal wordt genationaliseerd. Een unicum want het is de eerste keer in Europa dat een financiële instelling in de problemen zo drastisch wordt aangepakt. Drastisch, omdat de Nederlandse overheid SNS Reaal volledig heeft onteigend, ten koste van aandeelhouders en de houders van achtergestelde obligaties.
Dat is nodig omdat de verliezen op de vastgoed portefeuille van SNS zo groot zijn dat een enorme herkapitalisatie nodig is.

Minister Dijsselbloem heeft daarbij voor het eerst gebruik gemaakt van de bevoegdheden van de nieuwe  interventiewet. Bij eerdere steun aanbakken, zoals bij Fortis/ABN en ING, bleef er voor de aandeelhouders nog iets over en werden achtergestelde obligaties helemaal gespaard. Bij SNS zijn ze dus mogelijk alles kwijt. De Ondernemingskamer zal nog een schadeloosstelling moeten bepalen. De Staat geeft nu o euro en dat kan mogelijk nog enkele centen worden.
Zuur voor de houders van achtergestelde obligaties, waaronder ook de Staat. Zuur ook voor de Stichting Beheer SNS Reaal met een belang van meer dan 50% in SNS Reaal (volgens jaarverslag 2011) in de vorm van gewone aandelen, aandelen-B en capital securities. Het totale belang was het eigen vermogen toekomend aan aandeelhouders toen nog 3.840 miljoen euro, waarvan de helft voor de Stichting. Dat belang van 1.920 miljoen euro is dus nu niets meer waard.
Tel daarbij op dat de Stichting ook nog aandelen-B had ter waarde van 600 miljoen euro en capital securities van 422 miljoen. Bijna 3 miljard euro vermogen is in een klap weggevaagd.

Extra zuur ook voor de Federatie Nederlandse Vakbeweging, want die heeft de aandelen in onderpand gekregen als zekerheid voor een aan SNS Reaal verstrekte lening van 400 miljoen gulden (zie onteigeningsbesluit pagina 18). Daarop staat nog 20 miljoen euro open.

Grote vraag is natuurlijk hoe dat zo ver heeft kunnen komen en was nationalisatie echt de beste weg? Wie de het onteigeningsbesluit leest ziet dat de minister geen opties meer had. Alternatieve oplossingen met private investeerders waren te risicovol omdat deze te veel garanties wilden voor de slechte onroerendgoed portefeuille en die bij de Staat wilde leggen. Daarnaast klemde de tijd omdat er een begin van een bankrun was ontstaan met een opname van 2.5 miljard euro in januari.

De VEB heeft veel onbeantwoorde vragen over de eerdere uitlatingen van het concern en zijn accountant KPMG. Directeur Jan Sijbrand van De Nederlandsche Bank liet weten dat er al eind 2011 duidelijk was dat SNS "niet langer in staat kon worden geacht om op eigen kracht haar financiële positie voldoende op peil te brengen." Op de aandeelhoudersvergadering van voorjaar 2012 zeiden bestuurders en accountant volgens het VEB dat de problemen veel kleiner waren dan nu naar buiten komt.
Ook was er al sprake van verhoogd toezicht van De Nederlandsche Bank vanaf juli 2008. Blijkbaar heeft dat niet echt goed gewerkt.
Het ligt in de verwachting dat de VEB hierop juridische actie gaat ondernemen en dat kan nog interessant worden.

Een vraag die ik nog heb is waarom er in december 2012 voor 116 miljoen aan participatiebewijzen werd afgelost (achtergesteld kapitaal). Voor beleggers toch een teken dat De Nederlandsche Bank het op korte termijn niet nodig zou vinden om achtergesteld kapitaal aan te houden.
Een andere vraag is waarom accountants genoegen hebben genomen met een duidelijk veel te rooskleurige waardering van het onroerend goed van Property Finance. Althans als we nu zien dat Cushman en Wakefield op een lagere waardering komen in de orde van grootte van 2, 4 tot 3,2 miljard euro.
Het is opvallend dat de NRC melding maakt van een vertrouwelijk rapport aan de raad van bestuur van de vastgoed adviseurs van Ernst & Young waarin wordt voorgesteld fors (1.2 miljard) af te schrijven op het vastgoed. SNS-topman Ronald Latenstein maakt de bevindingen echter niet bekend.

Nog een vraag: als de accountant op 29 november 2012 waarschuwt voor het voortbestaan, waarom staat er dan in de Trading Update van 10 november 2012 nog dat het verlies van Property Finance afnemend is en dat er sprake is van fors lagere waardeverminderende leningen?
Ik zie uit naar een grondig onderzoek naar wanbeleid door de Ondernemingskamer.

In de pers zie ik hier en daar uitlatingen over een mogelijk strafrechtelijke vervolging van de directie. Dat lijkt me moeilijk want mismanagement is nu eenmaal geen strafbaar feit. Van fraude, e.d. is evenmin sprake.
Wel kan men een civiele procedure beginnen, naar analogie van de zaak rond de ex-Fortis bestuurders. Die zijn door de rechter veroordeeld vanwege misleiding van beleggers, waardoor zij persoonlijk aansprakelijk werden voor de geleden schade van beleggers (zie mijn weblog van 16 februari 2012).
Het lijkt mij dat de eerder genoemde Trading Update hiervoor wel in aanmerking komt.
Voor het terugvorderen van bonussen van de topmannen ontbreekt de juridische basis. Het wetsvoorstel daartoe ligt nog bij de Eerste Kamer. De Code Banken, die daarvoor de mogelijkheid biedt, is pas vanaf 2010 in werking getreden en sinds 2008 zijn er bij SNS geen bonussen meer uitgedeeld. Mogelijk kan een beroep worden gedaan op Best Practice bepaling II.2.11 van de Nederlandse Corporate Governance code, die stelt dat . . "De raad van commissarissen heeft de bevoegdheid de variabele bezoldiging die is toegekend op basis van onjuiste (financiële) gegevens terug te vorderen van de bestuurder (claw back clausule)."  Het is echter de vraag of deze op dit geval van toepassing is want er is vooralsnog geen aanleiding te veronderstellen dat er sprake was van onjuiste gegevens.

Het meest verwonderlijke is echter wel dat SNS een vastgoed portefeuille van 8.8 miljard van Bouwfonds overnam voor een bedrag van 810 miljoen. De huidige verliezen zijn vele malen groter en dat komt gewoon omdat SNS her en der leningen heeft verstrekt aan discutabele projectontwikkelaars en vastgoed handelaren. Er is gewoon jarenlang te gemakkelijk geld uitgeleend. Dat is ook te zien aan de snelle groei van de portefeuille naar 13.6 miljard in 2008.
Simpel gezegd: slechte beslissingen en mismanagement van de leiding van de bank.
Het eerder genoemde artikel in de NRC laat dat overduidelijk zien:

“Vastgoedhandelaren en projectontwikkelaars die bij andere banken werden afgewezen, zagen we vervolgens altijd bij SNS opduiken”, vertelt een voormalig bankier. “Het was daar een soort loterij zonder nieten.”

Het is dan wel bijzonder vervelend dat deze incompetente bankiers altijd kunnen  terugvallen op de overheid om de bank overeind te houden.
Eerder al ABN-Amro, ING en nu SNS. Wordt het nu niet eens tijd om als eigenaar van een aantal banken eens goed na te denken over wat wij in Nederland nu eigenlijk willen met deze sector?

Ik zie nog helemaal niets van een fundamentele discussie over de toekomst van ons bankwezen.
Willen we nog wel systeembanken die te groot zijn om in elkaar te laten vallen?
Willen we nog wel bankiers die alleen aan hun eigen portemonnee denken?
Willen we nog wel dit soort dubieuze banken overeind houden?
Mijn antwoord is simpel nee.

We kunnen wel blijven zwartepieten maar we moeten ook nadenken over een fundamenteel andere manier van bankieren.
Dat we als Nederlandse burgers nu eigenaar zijn van twee grote systeembanken maakt dat eigenlijk niet alleen noodzakelijk maar ook opportuun.
Als curieuze aardigheid kan ik nog vermelden dat de voormalige bestuursvoorzitter van SNS Ronald Latenstein als bijbaan ook bestuurder was bij de stichting Weet Wat Je Besteedt.
Inmiddels weten we dat wel als belastingbetaler.